Tác giả PHUNAM
Trần Phương Nam
Nhà sáng lập PHUNAM
Xây dựng PHUNAM với định hướng hệ thống hóa kiến thức, hướng dẫn và tài nguyên AI theo cách dễ hiểu, thực tế và phù hợp với người dùng Việt Nam.
Bài viết đã xuất bản
LLM là gì? Vì sao mô hình ngôn ngữ có thể trò chuyện?
Hiểu Large Language Model từ cơ chế dự đoán token, vai trò của context và vì sao LLM có thể tạo ngôn ngữ tự nhiên.
RAG và Grounding là gì? Làm sao AI dùng kiến thức bên ngoài?
Hiểu quy trình Retrieve → Context → Generate, sự khác biệt giữa RAG và huấn luyện lại model, cùng vai trò của grounding.
Máy tính học như thế nào? Training và Inference là gì?
Phân biệt training khi mô hình học và inference khi mô hình đã huấn luyện được dùng để xử lý yêu cầu mới.
AI có thực sự hiểu, suy nghĩ hay có ý thức không?
Phân biệt hành vi giống con người với bằng chứng về ý thức; tránh nhân hóa AI quá mức khi nói về hiểu, suy nghĩ và reasoning.
AI tạo sinh là gì? Văn bản, hình ảnh, âm thanh và video được tạo ra ra sao?
Bức tranh thống nhất về Generative AI: tạo nội dung khác phân loại ra sao, multimodal là gì và các giới hạn phổ biến.
Tool Use, Function Calling và Computer Use là gì?
Giải thích cách AI dùng công cụ bên ngoài model: function/API call, search, code, file, database và computer use.
AI, Machine Learning, Deep Learning và Generative AI khác nhau thế nào?
Phân biệt AI, Machine Learning, Deep Learning và Generative AI bằng quan hệ đơn giản cùng các ví dụ dễ hiểu.
Prompt là gì? Điều gì thực sự được gửi vào mô hình?
Prompt không chỉ là câu hỏi: nó có thể gồm chỉ dẫn, context, dữ liệu, file, hình ảnh và kỳ vọng đầu ra.
AI là gì? Hiểu Trí tuệ nhân tạo từ con số 0
Giải thích AI bằng ngôn ngữ đời thường: AI làm được gì, khác phần mềm theo quy tắc ra sao và vì sao không nên đồng nhất AI với trí tuệ con người.
Token là gì? Vì sao AI không đọc văn bản giống con người?
Token là đơn vị mô hình ngôn ngữ xử lý. Bài viết giải thích tokenization, input/output token và mối liên hệ với context.
AI Agent là gì? Khác chatbot và workflow như thế nào?
Phân biệt chatbot, workflow và AI agent; hiểu goal, planning, tools, observation, loop và vì sao agent cần giới hạn quyền hạn.
Embedding là gì? Làm sao AI biến ý nghĩa thành vector?
Embedding biểu diễn dữ liệu dưới dạng vector để những nội dung gần nhau về nghĩa có thể được tìm thấy dù dùng từ khác nhau.
Mô hình AI là gì? Model, tham số và trọng số nghĩa là gì?
Hiểu model, parameters và weights theo cách trực quan; đồng thời phân biệt mô hình AI với ứng dụng như ChatGPT, Gemini hay Claude.
Hallucination là gì? Vì sao AI có thể trả lời sai rất thuyết phục?
Hallucination là khi AI tạo thông tin sai hoặc không được nguồn hỗ trợ dù câu trả lời có vẻ hợp lý; đây là lý do cần kiểm chứng.
AI được sinh ra như thế nào? Từ dữ liệu đến một mô hình có thể trả lời
Đi qua vòng đời cơ bản của mô hình AI: dữ liệu, pre-training, tham số, post-training và đánh giá trước khi triển khai.
Mạng nơ-ron nhân tạo là gì?
Giải thích mạng nơ-ron, neuron, layer, weights và chữ “deep” trong Deep Learning mà không cần công thức toán.
Context và Context Window là gì? AI “nhớ” được bao nhiêu?
Phân biệt context hiện tại, context window và memory; hiểu vì sao quá nhiều thông tin có thể làm AI bị nhiễu.
Transformer và Attention là gì?
Giải thích trực quan self-attention và Transformer: cách mô hình xem mối quan hệ giữa các phần của chuỗi mà không cần toán ma trận.
Anthropic công bố bộ chỉ số đo tốc độ phát triển AI bên trong frontier lab
Anthropic đề xuất ba nhóm chỉ số để theo dõi mức AI tự tham gia R&D, khả năng giám sát agent và tài nguyên tính toán dùng để phát triển model mới.
OpenAI đưa ra khung báo cáo sự cố model misalignment
OpenAI công bố khuôn khổ mới để theo dõi, điều tra và công khai các trường hợp model có hành vi lệch mục tiêu hoặc vượt ngoài ý định của người dùng.
Gemini 3.8 Live và Live Extended Thinking: Google nâng cấp AI hội thoại thời gian thực
Google giới thiệu Gemini 3.8 Live và Gemini 3.8 Live Extended Thinking, tập trung vào hội thoại giọng nói tự nhiên, visual grounding và suy luận nhiều bước.
OpenAI ra mắt Agents API cho agent chạy dài và dùng nhiều công cụ
Agents API đưa hạ tầng vận hành agent dài hạn của Codex thành API quản lý sẵn, hỗ trợ context, tool use, subagent, file và code execution.
GPT-Live-1 lên API: OpenAI mở rộng nền tảng voice agent thời gian thực
GPT-Live-1 mang hội thoại giọng nói full-duplex lên API, hỗ trợ custom voice, telephony và phối hợp với model hoặc tool khác để thực hiện tác vụ sâu hơn.
Anthropic công bố báo cáo lạm dụng AI tháng 09/2026
Báo cáo Threat Intelligence mới tổng hợp các trường hợp Claude bị lạm dụng trong cyber, giám sát, lừa đảo, ảnh hưởng thông tin và các lĩnh vực rủi ro cao.
OpenAI: coding agent đang tăng tốc hoạt động nghiên cứu AI nội bộ
OpenAI công bố dữ liệu nội bộ về mức coding agent đang tham gia nghiên cứu, tốc độ thử nghiệm và mục tiêu tiến tới một automated AI researcher dưới giám sát con người.
Lyria 3.5 được đưa vào Gemini với khả năng tạo nhạc giàu biểu cảm hơn
Google đưa Lyria 3.5 vào Gemini app và Gemini API, bổ sung vocal biểu cảm hơn, phối khí giàu hơn và lựa chọn độ dài bản nhạc linh hoạt.
GPT-6 Astra: OpenAI giới thiệu thế hệ model mới cho coding, computer use và khoa học
GPT-6 Astra được OpenAI giới thiệu như thế hệ model mới với trọng tâm computer use, browsing, software engineering, cybersecurity, science và công việc chuyên môn.
Gemini 3.8 Flash và Flash Cyber: Google nâng cấp reasoning, coding và agentic workflow
Gemini 3.8 Flash tập trung reasoning, coding và agentic workflow; bản Flash Cyber dành cho nhóm phòng thủ an ninh mạng được xác minh.
Gemini có cơ chế agentic video: tự chọn đoạn cần xem thay vì xử lý toàn bộ video
Google bổ sung agentic video understanding để Gemini tự quyết định đoạn video cần phân tích, giúp giảm token và chi phí trong các tác vụ video dài.
Claude Fable 5.1 và Mythos 5.1: Anthropic nâng cấp model cho coding và knowledge work
Anthropic giới thiệu Fable 5.1 và Mythos 5.1 trên cùng nền model, khác nhau về mức safeguards và phạm vi truy cập, hướng tới coding, knowledge work và nghiên cứu.